De dans

Wat is de betekenis en het belang van aandacht? Volgens filosoof Hans Schnitzler laat ‘zuivere aandacht ons denken en voelen’. Door aandacht te schenken aan onszelf en anderen kunnen we onszelf en anderen indenken en invoelen. Aandacht als medicijn tegen onverschilligheid en egoïsme.

Maar de ‘Homo digitalis mobilis wordt, met behulp van notificaties, alerts en pushberichten, voortdurend verleid om van het “hier en nu” naar een diffuus “overal en nergens” te verkassen. Daarmee raakt zijn aandachtsvermogen ontwricht.’

Rae Armantrout schreef een gedicht over de huidige ontaarding van aandacht, ‘The Steps’, dat enkele maanden geleden in The New York Review of Books werd gepubliceerd.

DE DANS

1.

Ik doe een stapje achteruit
en het voelt als dansen.

Maar wat zou dat betekenen
'terug naar je roots'?

Is dat wat bloemen doen
in september?

2.

Kinderen verdienen geld
en liefde
door zichzelf te zijn
op YouTube.

'Het werkt alleen
als het authentiek is.'

Was het beter
toen passies
nog objecten hadden –

zoals verre oorlogen
of tulpen?

Nu hebben we aandacht
voor aandacht.

Doe een stapje achteruit
en het voelt als dansen.

Wat zou dat betekenen
voor aandacht: leeg te zijn

als een frase
die te vaak herhaald is?

Leeg, noemt Rae Armantrout de aandacht die niet langer bewust en gericht is. En doe, zegt ze in bovenstaand gedicht, om aandachtsverschraling tegen te gaan een stapje achteruit; je zult je er prettig bij voelen.

  • Armantrout, R. (2020). Conjure. Wesleyan University Press.
Rae Armantrout, 2020 © Ton van ’t Hof

Is gelijk aan

Onze voorstellingen zijn onstoffelijk, niet tastbaar. Vluchtig ook. Ze bezitten geen inertie, ‘de eigenschap van lichamen om te volharden in de toestand waarin zij zich bevinden’. Van Dale geeft ook nog twee andere betekenissen van inertie: ‘traagheid’ en ‘daadloosheid’. Rae Armantrout schreef er een gedicht over, ‘Equals’, dat is opgenomen in het formidabele Versed (2009):

IS GELIJK AAN

1.

Alsof, tenslotte,

het ding dat in je opkomt
in het kwadraat
maal inertie

de ‘werkelijkheid’ was.

2.

Een hagedis
die met zijn kop vastzit

in de strot
van een tweede.

Het beeld van de twee hagedissen is zo weerzinwekkend dat het, telkens weer, lang bij me blijft hangen. Armantrout heeft, heel knap, een ietsepietsie inertie aan dit vers weten te verlenen.

En wie voor het ‘ding’ ook eens ‘woord’ of ‘gedicht’ leest zal worden verblijd met nog meer mogelijke duidingen.

Op metaniveau: de ‘verknoopte’ hagedissen als metafoor voor poëzie.