Geboorteplaats: New Rochelle

George Oppen werd in 1908 geboren in New Rochelle, dat even ten noorden van New York aan de kust ligt. Hij debuteerde als dichter in 1934, waarna hij politiek actief werd. Pas in 1962 verscheen zijn tweede bundel, The Materials. Daaruit vertaalde ik ‘Birthplace: New Rochelle’, waarin Oppen terugblikt op een bezoek aan zijn ouderlijk huis, vergezeld van vrouw en dochter.

Oppens gedichten hebben dikwijls de vorm van een gedachtegang, waarbinnen ideeën, inzichten of standpunten ontstaan. Het vers was voor hem een soort laboratorium voor onderzoek naar meesttijds existentiële kwesties.

GEBOORTEPLAATS: NEW ROCHELLE

Terug naar dat huis
En de keien uit mijn jeugd – Ze zijn goed bewaard gebleven.

Een wereld aan dingen.

Een oudere man,
De knokkels van mijn hand,
Zo knokkelig! Ben ik dat?

Het huis,
Ooit van mijn vader, en de grond. Er zit een kleur uit zijn tijd
In het zonlicht.

Een generatiespoor.
Het vraagt om aandacht. Mijn kind,
Nu geen kind meer, ons kind
Dat niet helemaal alleen is in een eenzame wereld die wordt getroffen
door tijd
Als stenen in de zon. Wij niet.

Een mijmering over de dingen die voorbijgaan, die eindigt bij de constatering dat niet alles even vergankelijk is. Maakt het feit dat mensen in elkaars gezelschap zijn de tijdelijkheid draaglijker?

George, Mary & Linda Oppen, ca. 1941

Verkoopcijfers Gaia Chapbooks

Anderhalf jaar geleden publiceerde Gaia haar eerste chapbook. Sedertdien zijn nog elf deeltjes verschenen. De afgelopen dagen zette ik de verkoopcijfers op een rijtje.

In totaal zijn er via lulu.com 867 exemplaren aan de man gebracht: 522 paperbacks (tegen productieprijs) en 345 e-books (gratis).

Per deeltje varieert de afzet (paperback & e-book) tussen de 8 en 183 exemplaren.

Omdat lulu.com sinds 1 mei van dit jaar geen inzicht meer geeft in de aantallen van gratis verstrekte e-books, liggen de werkelijke cijfers nog wat hoger dan hierboven gepresenteerd.

Opvallend: papier blijft gewild, zelfs als je voor nop in het bezit kunt komen van een digitale versie.

Op het dak verlang ik me scheel

Radeloos werd ik ervan, en toch las ik her en der onvervalste poëzie in Asha Karami’s debuutbundel Godface.

Omdat ik er vaak geen touw aan kon vastknopen, omdat ik herhaaldelijk uitriep ‘zo is het maar net!’

Wat de gedichten veelal op spanning brengt: juxtapositie. Zo nu en dan al met een meesterhand. En de klodders absurde humor mocht ik ook wel lijden.

De slotsom van Tijl Nuyts’ informatieve recensie is helaas pindakaas een fopspeen.

Mijn slotsom: behoorlijk uit de kunst. Wat een smaakoordeel is.

OP HET DAK VERLANG IK ME SCHEEL

ochtend flets
tongschraper
raam vulgair open
ik spoel mijn mond met azijn

de toekomst binnen handbereik
van voorspellers blijf ik ver
speciale gaven heb ik niet
zichtbaarheid noch prestige

mieren uitgehold en uitgehuild verzamelen zich
beetje bij beetje die suikerdonut van a h
sleur maar mee joh draaiorgel
ik wacht toch op pa die me meeneemt naar de snackbar

hoe huilt een vrouw
vertel het me
laat het me zien
kunnen we het breder trekken
mijn moeder had geen troostende borsten
care is needless

ik zou vaker naar buiten moeten

de hele dag fernandes
fernandes is mijn hond met epilepsie
hij heeft echt talent om dingen niet serieus te nemen
iedereen heeft een rol
naja er zijn ook understudies
die hopen dat de ander ziek wordt

is dit rij 17

Zelfportret als cartograaf

Alan Chazaro is een jonge Amerikaanse dichter met Mexicaanse roots. In 2019 debuteerde hij met het chapbook This Is Not a Frank Ocean Cover Album. Hij won er een prijs mee. Maar het was de prachtige omslag die de doorslag gaf in mijn overweging tot aanschaf.

De bundel draait om identiteit. De vragen die Chazaro zich stelt zijn: wie ben ik en wie wil ik zijn? In 21 gedichten kijkt hij terug op zijn verleden, brengt voorvallen in kaart, reflecteert. Op eerlijke en schrandere wijze. Waardoor hij weet te ontstijgen aan culturele verstikkingen. Denk ik.

ZELFPORTRET ALS CARTOGRAAF

Heb je ooit de grenzen op een wereldkaart
overgetrokken met grootmoeders lippenstift? Post-

kolonialisme is een woord dat opnieuw hosselen betekent,
maar nooit opnieuw getweet mag worden. Dit is geen

politiek statement. De staten staan in brand
sinds ze zijn gesticht. Wat gebeurt er

als GPS niet langer kan vinden waar je naar
op zoek bent? Ik heb het over cartografie,

in mist verdwenen clouds, ronddolende
mathematica. Omdat we een lange weg hebben afgelegd

sinds de papyruskunst. Omdat we naar meer verlangen
dan je met je bloed kunt schrijven. Keer terug naar uw eigen

huizen. Dit land heeft tal van verlaten streken
waar ik nooit ben geweest. Wat heb je aan een teken

dat alleen naar jou verwijst. Hoe kun je slapen
met open ogen en een weg die voor je open ligt?

Kun je worden gevonden als je van de kaart bent
geraakt? Ik ben in de wildernis geweest. Ik ben in fluorescerende

steden geweest. Ik bedoel dit letterlijk – hoe de lichten
op die plekken tekeergingen. Ik ken de stilte

van handen die werelden kunnen tekenen en van handen
die dat niet eens zullen proberen.

Huilende Joshua tree

Ecopoëzie. Is dat nou een genre of niet? Daarover zijn de geleerden het nog niet eens. Wat veel ecogedichten beslist gemeenschappelijk hebben, is dat ze zich voltrekken tegen het decor van een leefomgeving die snel en drastisch verandert.

Cynthia Andersons gedicht ‘Joshua Tree Weeping’, dat is opgenomen in Fire and Rain: Ecopoetry of California, is daar een voorbeeld van. De Yucca brevifolia, alias Joshua tree, die alleen in het zuidwesten van de VS voorkomt, wordt door de klimaatverandering met uitsterven bedreigd. De grond wordt hem te heet onder de voeten, maar hij kan er niet vandoor.

HUILENDE JOSHUA TREE
Naar een foto van Beth Moon

Shoshone’s noemen ze wicobah,
geknakten. Ze bezwijken gauw,
onder de last van zware takken
die knakken bij een kritische massa.
Maar dit rituele offer is niet de reden
waarom de Joshua tree huilt -
dat is de naderende genadeslag,
het verdwijnen van soorten door klimaat-
verandering - te veel hitte,
te weinig regen, verstikkende smog.
Er is geen discussie - de wetenschap
zegt dat de meeste woestijnbossen
nog deze eeuw het hoekje om zullen gaan,
dat er niets kan worden gedaan. Hier
en daar bedraagt de kindersterfte
al honderd procent. Maar zolang
de verweerde stam rechtop
blijft staan, laat deze boom de zon
plukjes puntige bladeren veranderen
in zilver. Zo zal hij waarschijnlijk
worden herinnerd - niet gesneuveld,
niet gekromd van verdriet.

Een choquerend gedicht. Niet alleen omdat er een plantensoort naar de verdommenis wordt geholpen, maar ook vanwege de gelatenheid waarmee kennelijk het moment wordt afgewacht, waarop de wilde Yucca brevifolia zijn laatste adem zal uitblazen.

‘Joshua Tree Weeping’, Beth Moon

Het portret van vader

In onze huiskamer staat geen tv maar wel een volgepakte boekenkast. Zo grijp je nog eens naar een boek. Gisteravond grasduinde ik in het vierde deel van Poems for the Millennium, waarin gedichten van Noord-Afrikaanse dichters zijn opgenomen, en werd getroffen door een klein vers van de Marokkaan Abdellatif Laâbi (1942).

Het handelt over iets wat we allemaal kennen: een herinnering aan onze kindertijd, waarbij ook het geheugen van onze zintuigen wordt aangesproken. Bij het zien van een portret van zijn vader voelt Laâbi een zachte hand en proeft vroeger.

HET PORTRET VAN VADER

Het portret van vader
heeft zijn plek gevonden aan de muur
achter me
Ik ben alleen
de deur is dicht
Mijn vrouw is naar haar werk
en toch
voel ik een hand zachtjes mijn nek
strelen
als een veertje
In mijn mond de smaak
van vroeger